Waarom ontspannen soms zo moeilijk is

Je hebt eindelijk een avond voor jezelf. Niets meer dat moet. Je ploft in de zetel, klaar om te genieten van de rust. Maar je hoofd blijft maar doorgaan. Je denkt aan morgen, aan dat ene gesprek, aan alles wat je nog moet regelen. Zelfs wanneer je probeert te ontspannen, lukt het niet. Of je begint weer te scrollen.

Herkenbaar? Dan is het interessant om te weten dat ontspanning niet alleen iets is wat je met je hoofd beslist. Je lichaam heeft daar ook iets over te zeggen.

Je hoofd zegt stop, maar je lichaam staat nog aan

Ons lichaam beschikt over een ingenieus systeem dat voortdurend reageert op wat er rondom ons gebeurt: het autonome zenuwstelsel.

Een deel daarvan helpt ons om alert te zijn, snel te reageren en uitdagingen aan te gaan. Je hartslag versnelt, je spieren spannen zich aan en je ademhaling verandert. Heel nuttig wanneer je snel moet handelen.

Een ander deel helpt ons om weer tot rust te komen. Je hartslag vertraagt, je spierspanning kan afnemen en er komt meer ruimte voor processen zoals de spijsvertering en het herstel.

Die twee systemen werken voortdurend samen.

Maar wanneer je lange tijd onder spanning staat, kan het moeilijker worden om weer tot rust te komen. Je lichaam blijft als het ware nog even in de actiestand staan, ook wanneer de aanleiding voor de stress al verdwenen is.

Rust hebben is niet hetzelfde als ontspannen zijn

Een belangrijk verschil. Je kunt een hele avond vrij hebben en toch niet ontspannen. Je kunt op vakantie zijn en nog steeds gespannen schouders hebben. Je kunt zelfs in bed liggen terwijl je lichaam aanvoelt alsof het elk moment weer in actie moet komen.

We denken vaak dat ontspanning vanzelf volgt zodra we stoppen met werken. Maar zo eenvoudig werkt het niet altijd. Sterker nog: soms merk je pas hoe gespannen je bent wanneer je eindelijk stilvalt. Dat verklaart ook waarom sommige mensen het zo moeilijk vinden om rustig op een yogamat te liggen. Zodra de afleiding wegvalt, worden ze zich bewust van de onrust die er eigenlijk al de hele tijd was.

Ontspanning kun je niet afdwingen

Wat doen we wanneer ontspannen niet lukt? We proberen nog harder ons best te doen.

We moeten mediteren. We moeten onze gedachten stilleggen. We moeten diep ademhalen. En liefst binnen tien minuten helemaal zen zijn.

Maar ontspanning is geen prestatie.

Wat wel kan helpen, is je lichaam geleidelijk uitnodigen om tot rust te komen.

Bijvoorbeeld door rustig te bewegen, je aandacht naar je lichaam te brengen of bewust wat langer uit te ademen, zonder je ademhaling te forceren.

Het hoeft niet groots te zijn. Soms begint het met voelen hoe je voeten de grond raken. Of met opmerken dat je kaken gespannen zijn en ze voorzichtig loslaten.

Je lichaam opnieuw leren kennen

In mijn yogalessen werk ik met Yin Yoga en Chi Kung. Twee verschillende benaderingen die elkaar mooi aanvullen.

Met Chi Kung gebruiken we zachte, vloeiende bewegingen en aandacht om spanning op te merken en los te laten. Bij Yin Yoga vertragen we en nemen we de tijd om te voelen wat er in het lichaam gebeurt.

Ook tijdens een craniosessie staat dat vertragen centraal. Via zachte aanraking nodig ik je uit om minder te doen en meer te voelen. Veel mensen ervaren daarbij een diepe rust.

Het doel is niet om jezelf zo snel mogelijk ontspannen te krijgen. Wel om opnieuw vertrouwd te raken met de signalen van je lichaam en te ontdekken wat jou helpt om tot rust te komen.

Misschien begint rust niet met stoppen

Maar met luisteren.

Met merken dat je schouders al uren opgetrokken zijn. Dat je ademhaling oppervlakkig is. Dat je eigenlijk moe bent, terwijl je maar blijft doorgaan.

En met jezelf af en toe de ruimte geven om daar iets mee te doen.

Want soms is het niet nóg een vrije avond die je nodig hebt, maar een andere manier om met je lichaam om te gaan.

Wil je zelf ervaren wat vertragen en lichaamsgerichte ontspanning voor jou kunnen betekenen? Bij Atelier Fas in Heers ben je welkom voor Yin Yoga, Chi Kung of een individuele craniosessie.